UYAP Emsal, T. 12.06.2026

T.C.
DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :

DAVACILAR :

VEKİLLERİ :


DAVALI :
VEKİLİ :

İHBAR OLUNANLAR :


DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : 01/08/2025
KARAR TARİHİ : 12/06/2026
KARAR YAZIM TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin oğlu olan ....tarihinde Diyarbakır ili Lice ilçesi ...Köyü mevkiinde meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybettiğini, kazanın ...idaresindeki ...plakalı traktörün ehliyetsiz sürücü tarafından yasal kapasitesinin üzerinde yolcu taşınması neticesinde gerçekleştiğini, Lice CBS nezdinde ...numaralı soruşturma dosyası yürütüldüğünü, ...tarihli kaza tespit tutanağına göre sürücü ...asli kusurlu olduğunun belirlendiğini, ...yaşındaki ...kazada hiçbir kusurunun bulunmadığını, traktörün Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın bulunmaması nedeniyle işletenin sorumluluğunun sigortacı sıfatıyla davalı kurumda olduğunu, davalı şirkete ...tarihinde yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, ...tarihinde başlatılan Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunun ...büro numaralı ve ...arabuluculuk numaralı süreçte anlaşma sağlanamadığını, müteveffanın mirasçıları olan ...ve ...adına 2025 yılı teminat limitleri kapsamında ölüm tazminatı ödenmesi gerektiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesi uyarınca belirlenecek 5.000,00 TL tutarındaki maddi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi ve tensip zaptı ekli meşruhatlı davetiyenin davalılara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalının süresi içinde cevap dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. maddesi ve Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabı'na başvurulması gerektiğini, davacının 2918 sayılı Kanun'un 97. maddesi gereği dava açmadan önce müvekkil kuruma yapması gereken zorunlu yazılı başvuru şartını yerine getirmediğini, başvuru dilekçesine eklenmesi gereken kaza tespit tutanağı, ölüm raporu, veraset ilamı ve gelir durumunu gösterir belgeleri sunmadığını, Adana BAM .... Hukuk Dairesi'nin ... ve .... sayılı ilamı uyarınca usulüne uygun başvuru yapılmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddinin gerektiğini, Güvence Hesabı'nın sorumluluğunun ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu bulunan tescilli bir aracın kazaya karışması halinde doğacağını, bu nedenle kazaya sebebiyet veren aracın motorlu araç olup olmadığının ve trafik sigortası yaptırma zorunluluğu kapsamında bulunup bulunmadığının araştırılmasını, aracın zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesinin araştırılmasını, kusurun Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi tarafından bilirkişi incelemesi yapılarak kusur durumunun tespit edilmesini, müteveffanın 14 yaşında olup anne ve babasının bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, ayrıca müteveffanın traktörün çamurluk kısmında tehlikeli şekilde seyahat etmesi nedeniyle müterafik kusurlu olduğunu, Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin ...E. ve ...K. sayılı kararı ile Yargıtay ...Hukuk Dairesi'in .... ve .... sayılı kararı uyarınca tazminattan %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, ...plakalı araçta yolcu olarak bulunan müteveffa ile sürücü arasında arkadaşlık ilişkisi bulunduğundan hatır taşıması indirimi uygulanması gerektiğini, Yargıtay içtihatları uyarınca %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davacı tarafın belgeleri sunmaması nedeniyle müvekkil kurumun temerrüde düşmediğini, bu nedenle olay tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hak sahiplerine ödenen ve rücuya tabi alacakların tazminattan indirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dosyamızın bilirkişi raporu hazırlanmak üzere bilirkişiye verildiği ve bilirkişinin mahkememize sunmuş olduğu bilirkişi raporunda; ...tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde vefat eden ...hak sahipleri için maddi tazminat hesaplaması yapıldığı, kaza tarihindeki kişi başı ölüm teminatının 2.700.000,00 TL olarak belirlendiği, hesaplanan tazminatın poliçe limitini aşması sebebiyle garame hesabı uygulandığı, davacı anne ...ve baba ...için TRH-2010 yaşam tablosunun esas alındığı, bilinmeyen dönem zararlarının anne için 2.035.941,68 TL ve baba için 1.413.835,39 TL olarak hesaplandığı, baba ...için 66.472,44 TL yetiştirme gideri mahsubu yapıldığı, toplam bakiye tazminatın 3.383.304,62 TL olduğu, 2.700.000,00 TL poliçe limiti üzerinden 0,...katsayısı ile garame yapıldığı, anne ...alabileceği tazminatın 1.624.755,42 TL ve baba ...alabileceği tazminatın 1.075.244,58 TL olarak tespit edildiği ve bu yönde rapor hazırlandığı görülmüştür.
Hazro İlçe Jandarma Komutanlığına, Diyarbakır ...Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na ve Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi'ne yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle, ölenin yakınlarının, 6098 sayılı TBK'nun 53. maddesi gereği destekten yoksun kalma zararından oluşan maddi tazminat istemine ilişkindir.
Davacılar vekili dava dilekçesinde davacıların oğlu olan ...vefat etmesi nedeni ile 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıya başvuru tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili ...tarihli talep artırım dilekçesi ile davacılardan ...için 1.624.755,42 TL ve ...için 1.347.362,95 TL olmak üzere toplam 2.700.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıya başvuru tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacıların oğlu olan ..., ...tarihinde yolcu olarak bulunduğu ...plakalı traktör, tek taraflı kazaya karışmış ve bu kaza sonucu davacıların oğlu ...aynı tarihte vefat etmiştir.
Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir.
TBK’nun 53/3. maddesinde sözü edilen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır; sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bununla birlikte destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır. Burada önemli olan, destekten yoksun kalan kimsenin ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir. (Yargıtay HGK’nun 21/04/1982 gün ve 1979/4-1528 E,1982/412 K, sayılı kararı)
Destek kavramı, gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi umulan bir bakım ilişkisini gösterir. Bu manada, bir başka kişiye fiilen bakan, onu geçindiren veya ileride bakma, geçindirme ihtimali bulunan kişi, destektir. İlk durumda eylemli destek, ikinci durumda ise varsayımsal (farazi) destek kavramı söz konusudur. İfade olunan bu hususlar, gerek öğretide gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edilmiş olup, destek kavramının sadece mali olarak yardımı ifade etmediği, bakım ve hizmet etmek suretiyle sağlanacak katkıyı da kapsadığı genel olarak kabul edilmektedir. (Yargıtay 17.Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/15154 E. 2019/5802 K sayılı içtihadı).
Davacılardan ...vefat eden ...annesi, ...ise babası olduğu anlaşılmıştır. Yargıtay kararları ile yerleşik hale geldiği üzere, çocuğun anneye ve babaya destek olacağı farazi olarak kabul edilmiştir. Müteveffa ..., ölüm tarihinde bekar ve çocuksuzdur.
Davaya konu kaza tek taraflı olup, müteveffa ...araçta yolcu konumunda olması yani kazanın gerçekleşmesine etki edecek trafik kuralı ihlalinin olmaması nedeni ile mahkememizce kusur hususunda bilirkişi incelemesi yapılmamış, kazanın gerçekleşmesinde araç sürücüsünün % 100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce aktüerya bilirkişisinden rapor alınmış, bilirkişi raporunda TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak hesaplama yapıldığı görülmüştür. Yargıtay'ın güncel içtihatlarına göre ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi nedeni ile hesaplama yapılırken TRH 2010 yaşam tablosu esas alınmalıdır (Bu yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2020/2598 Esas 2021/34 Karar, 2019/5206 Esas 2020/8874 Karar). Bilirkişi raporunda davacılardan anne ...destek zararı 2.035.941,68 TL ve baba ...destek zararı 1.347.362,95 TL olarak hesaplanmıştır. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davalı vekili, rapora karşı sunmuş olduğu itirazlarında, davacı anne için yetiştirme gideri hesaplanmamasının yerinde olmadığını ileri sürmüş ise de Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre düzenli bir işi ve geliri olmayan ve ev hanımı olduğu anlaşılan davacı anne için hesaplanan tazminattan yetiştirme gideri düşülmemektedir. (Bu yönde Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2022/5688 Esas 2023/2900 Karar sayılı içtihadı). Mahkememize davacı anne ...çalışıp çalışmadığı araştırılmış, Hazro İlçe Jandarma Komutanlığı'ndan gelen ...tarihli yazı cevabında ...çalışmadığının bildirildiği görülmüş, UYAP ortamında yapılan sorgulamada da ...SGK kaydının olmadığı anlaşılmıştır. Bilirkişi raporu, Yargıtay'ın yerleşik kararlarına uygun, gerekçeli, denetime elverişli bulunmuş ve mahkememizce hükme esas alınmıştır.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin ...tarihli yazı cevabına göre ...plakalı aracın kaza tarihinde zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmaması nedeniyle davalı Güvence Hesabının 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b maddesi ve Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesi sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Davalı taraf, cevap dilekçesinde hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.
Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.
Somut olayda traktörü kullanan ...Lice Cumhuriyet Başsavcılığı'da vermiş olduğu ...tarihli ifade de ...ile müteveffanın arkadaş oldukları anlaşılmış olup, hayatın olağan akışı içinde arkadaşlar arası ücret karşılığı taşıma söz konusu olmayacağından ve müteveffanın ücret ödeyerek traktöre bindiği yönünde davacılar tarafından dosyaya sunulan herhangi bir delil olmadığından, Mahkememizce, davacılar lehine hesaplanan gerçek zarar tutarı üzerinden % 20 oranında hatır taşıması indirimi yapmak gerekmiştir. Diğer taraftan traktörü kullanan ...ehliyetinin olmadığı ve şoför hariç traktöre yedi kişinin aynı anda bindiği, böylelikle yasal sınırın aşıldığı, dolayısı ile sürücünün güvenli sürüş hakimiyetini kaybedeceğinin en başından öngörülebilir olması, müteveffa ...zararın artmasında müterafik kusurunun olması nedeni ile davacılar lehine hatır taşıması indirimi sonucu hesaplanan zarardan bu kez de % 20 oranında müterafik kusur indirimi yapmak gerekmiştir. Burada hemen belirtmek gerekir ki; hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi poliçe teminat limiti üzerinden değil, davacılar lehine hesaplanan gerçek zarar tutarı üzerinden indirilmiştir. (Bu yönde Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin ...Esas ...Karar sayılı içtihadı). Diğer taraftan hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılırken %20 + %20 = % 40 şeklinde hesaplamadan indirim yapılmamalı, önce % 20 müterafik kusur indirimi yapıldıktan sonra bulunan tutardan % 20 hatır taşıması indirimi yapılmalıdır. Nitekim Yargıtay ...Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2018/3275 Esas 2019/2981 Karar sayılı içtihadında da sıralı bir şekilde indirim yapılması gerektiği hususuna açıkça işaret edilmiştir.
Yapılan tüm açıklamalar ışığında, Mahkememizce anne ...için hesaplanan 2.035.941,68 TL'den önce % 20 müterafik kusur indirimi sonucu 1.628.753,34 TL hesaplanmış, sonra da bu tutardan % 20 hatır taşıması indirimi yapınca 1.303.002,67 TL nihai zarar hesaplanmıştır. Baba ...için ise 1.347.362,95 TL'den önce % 20 müterafik kusur indirimi sonucu 1.077.890,36 TL hesaplanmış, sonra da bu tutardan % 20 hatır taşıması indirimi yapınca 862.312,28 TL nihai zarar hesaplanmıştır.
Davacılar vekili dava dilekçesinde hesaplanacak tazminata, başvuru tarihinden itibaren ticari faiz işletilmesini talep etmiş ise de bizzat davacılar vekilinin sunmuş olduğu ...tarihli dilekçe ekindeki belgelerden başvuru sırasında eksik evrakların olduğu ve eksikliklerin ...tarihinde tamamlandığı görülmüştür. Söz konusu tarih üzerinden 8 iş günü hesaplandığında davalının temerrüt tarihi ...olarak hesaplanmış, kazaya karışan aracın traktör olması nedeni ile davacıların ticari faiz talebinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.
İzah edilen nedenlerle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile anne ...için 1.303.002,67 TL ve baba ...için 862.312,28 TL olmak üzere toplam 2.165.314,95 TL destekten yoksun kalma tazminatının, ...tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
Yasal, hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeni ile davanın kısmen kabul edilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım yönünden davalı yararına vekalet ücreti takdir edilip edilmeyeceği önem kazanmaktadır. Kısmen reddedilen miktar, Borçlar Kanunu'nun 51. maddesinden kaynaklanan bir indirim ise indirim miktarı yasadan kaynaklandığından bu indirim nedeni ile davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyecektir. Mahkememizce kısmen reddedilen miktarın, asıl alacaktan takdiri indirim yapılması nedeniyle yasadan kaynaklandığından, davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile davacı ...için 1.303.002,67 TL ve davacı ...için 862.312,28 TL olmak üzere toplam 2.165.314,95 TL destekten yoksun kalma tazminatının, ...tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli 147.912,66 TL harçtan davacılar tarafından peşin yatırılan 615,40 TL ile tamamlama harcı 9.204,78 TL'nin mahsubu ile eksik 138.092,48 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.700,00 TL ara buluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacılar tarafından yapılan başvurma harcı 615,40 TL, peşin harç 615,40 TL, tamamlama 9.204,78 TL, bilirkişi ücreti 5.000,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 170,00 TL olmak üzere toplam 15.605,58 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve red oranına göre 12.515,18 TL'sinin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, bakiyesinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı Güvence Bedeli'nin gider avansından harcanan 342,90 TL'nin davanın kabul ve red oranına göre 67,91 TL'sinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı ...kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 200.420,37 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,
7-Davacı ...kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 135.346,84 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,
8-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,
Dair davacılar vekilinin yüzüne karşı, davalı vekili ile ihbar olunanların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
Katip Hakim