Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALILAR :1-
VEKİLLERİ :
:2-
VEKİLLERİ :
:3-
VEKİLİ :
İHBAR OLUNAN :1-
VEKİLLERİ :
İHBAR OLUNAN :2-
VEKİLLERİ :
DAVA :Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
KARARIN MAHİYETİ :
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; 16/12/2022 tarihinde Davalı şirketçe sigortalanan(... poliçe no) davalı ... tarafından sevk ve idare edilen ... plakalı araç ile Konya ili ... İlçesi ... AVM otoparkında davacıya ait park halinde olan ...( değişmekle ... araç daha sonradan satılmasından kaynaklı) plakalı aracın sol ön kısmına çarparak zarar verdiğini, kaza nedeniyle mvüekkilin aracın değer kaybı oluşmuş tamirat içinde 1 ay sanayide kaldığını, HMK 107.madde gereği fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50,00 TL araç değer kaybının davalı sigorta şirketi yönünden başvuru, davalılar ... San. A.Ş. Ve ... yönünden haksız fiil ika tarihinden işleyecek avans faizi ile tüm davalılardan müşterek müteselsil tahsili, HMK 107.madde gereği fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50,00 TL kazanç kaybının haksız fiil ika tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile ... San. Ve A.Ş ve ...'den tahsili ile tarafımıza ödenmesi yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... açısından davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davalının aracın maliki olmadığını, bünyesinde çalıştığı ... İlaç San. Aş. nin kendisine işinde kullanması amacıyla tahsis ettiği araç olduğunu, bu nedenle taraflarınca açılan davaya husumet itirazımız bulunduğunu, davalının çalıştığı işyerine ait olan ve kazaya konu aracın zorunlu trafik sigortacısı ... sigorta olduğunu, Zorunlu Mali sorumluluk sigortacısı ,karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına alındığını, dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen kazada değer kaybı da gerçek zararlar arasında bulunduğunu, açıklanan nedenlerle davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybından davalı sigorta şirketinin sorumlu tutulması gerektiğini, davacının sunacağı deliller ve ilgili dosya münderecatı incelendikten sonra beyanda bulunma hakları saklı kalmak üzere yukarıda yer verilen Kanun ve sözleşme maddeleri uyarınca sigorta tarafından karşılanmayan zararlardan kiracı sıfatıyla diğer davalı sorumlu olduğunu, davalının davacının aracında meydana gelen zararlar açısından muhatap olmadığını, davacının hukuki dayanaktan yoksun dava talebinin öncelikle usule ilişkin itirazları nedeniyle olmak üzere reddine; arz ve izah edilen nedenler ile mahkememizce resen dikkate alınacak nedenlerle davacının tazminat alacağı ve faiz talebinin reddini, HMK’nın 61’nci maddesi hükmü gereği davanın ... Sigortaya ihbarını, yapılacak yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacı talepleri haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğundan davanın reddi gerektiğini, başvuru sahiplerince talep edilen hasar, zamanaşımına uğradığını, davacı taraf dava şartını yerine getirmeksizin işbu davayı ikame ettiğinden davanın usulden reddi gerektiğini, davacı tarafın, belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davaya ilişkin delillerin taraflarına tebliğ edilmesi gerektiğini, öncelikli olarak hiçbir surette davayı ve talepleri kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının aracında meydana gelen hasar sonrasında ... numaralı araç hasarı dosyası başvurusu kapsamında ekli dekontlar ile 7.400,00 TL onarım bedeli ile 34.331,28 TL tedarik parça ödemesi yapıldığını,
davaya konu poliçede yazılı poliçe limiti araç başına 50.000,00-TL olup sayın mahkemece bakiye poliçe limiti ve davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemeler dikkate alınması gerektiğini, kusur durumunun araştırılması, delillerin toplanılması ve iddialarımızın incelenmesi gerektiğini, somut olayda zarar unsuru gerçekleşmediğinden değer kaybı taleplerinin de reddi gerektiğini,
ayrıca; kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının aracının onarımı ile aracın parçaları yenilendiğini, bu durumda yenilenen aracın amortismanı dikkate alınmalı ve amortisman tutarı indirilmesi gerektiğini,
kabul anlamına gelmemek kaydıyla; poliçede yer alan tüm muafiyetler ve özel şartlar dikkate alınması gerektiğini, poliçe limiti kapsamında ödeme yapıldığı nazara alınması gerektiğini, kabul etmemekle birlikte davalı sigorta şirketinin sorumluluğu ancak bakiye poliçe limiti kadar olacaktır. limitin tüketildiği dikkate alınması gerektiğini, 7.400,00 TL onarım bedeli ile 34.331,28 TL tedarik parça ödemesi dikkate alınarak, limiti aşan zarar mevcut ise dahi davalı sigorta şirketin sorumluluğu bulunmadığını,
talep edilen tazminat fahiş olduğu gibi, talep edilen faiz talebine ve faiz başlangıç tarihinin de kabulü mümkün olmadığını, hiçbir şekilde davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile bir an için oluşan hasarın teminat kapsamında olduğu düşünülse dahi; bahse konu rakam fahiş olduğunu, taraflarınca kabulü mümkün olmadığını, ayrıca faiz başlangıç tarihine itirazları bulunduğunu, davanın usulden ve esastan reddini,
yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine tahmilini talep etmiştir.
Davalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava görevli mahkemede açılmamış olup davanın reddi gerektiğini, davalı şirket ile diğer davalı sigorta şirketi arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, ihtiyari dava arkadaşlığında, davaların bağımsızlığı ilkesi gereği her bir dava arkadaşı yönünden mahkemenin görevli olması gerektiğini, davalı şirket aracın işleteni olmayıp dava konusu uyuşmazlık bakımından sorumluluğu bulunmadığını, davalı şirketin sorumluluğunu kabul etmemekle birlikte, dosyada kusur durumunun araştırılması gerektiğini, sorumluluğu kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı yan aracında herhangi bir değer kaybı durumu söz konusu olmadığını,
davalıya ait ... plakalı aracın daha önceki plakası ... olup ayrıca değişimden önceki plakaya ilişkin olarak da tramer kaydının kesinlikle kabul anlamına gelmemekle değer kaybı var olup-olmadığı açısından araştırılması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının kazadan dolayı kazanç kaybı olduğuna dair iddiaları hukuki dayanaktan ve delilden yoksun olduğunu, öncelikle davanın davalı şirket yönünden görevsizlik nedeniyle usulden reddini,
0davanın araç maliki ... Ticaret Ve Sanayi A.Ş.'ye ihbarına,haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İhbar olunan ... Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; öncelikle, davadaki ihbar olunan sıfatımız dolayısı ile tarafımız aleyhine hüküm kurulmaması gerekmektedir. davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağına yönelik itirazlarının
davanın belirlenebilen en düşük rakam üzerinden ikame edilmesi gerekirken, yalnızca 100 TL olarak açılması HMK m. 107 ve Yargıtay İçtihatlarına aykırı olduğundan, davanın, öncelikle hukuki yarar yokluğundan reddini talep ettiklerini, ihbar olunan şirket “... Rent A Car” markası altında uzun süreli araç filo kiralama faaliyeti ile iştigal etmekte olan bir şirket olduğunu, dolayısıyla huzurdaki davada davalı ihbar olunan şirketin hukuken işleten addetmek mümkün olmadığını, delil listelerinde de belirttiğimiz gibi ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak aracın kiralandığının ispatı mümkün olacağını, tüm bu hususlar ile birlikte ve husumet itirazımız saklı kalmak, davayı ve husumeti kabul anlamına gelmemek kaydıyla, ... plaka sayılı araç sürücüsünün kusurlu olduğu iddiasını kabul etmediklerini, kusur oranları yargılama gerektiğini, ihbar olunan şirkete ait araç sigortalı olup, değer kaybı taleplerine ilişkin sigortadan herhangi bir ödeme alınıp alınmadığının da tespiti gerektiğini, izah edilen nedenlerle davacının faiz taleplerinin de reddi gerekli olduğunu, davayı aydınlatmaya yarar bilgi ve belgeleri işbu dilekçemiz ve ekleri ile sunduğumuzdan, dosyaya ihbar olunan olarak kaydedilmelerinin herhangi bir hukuki yararı ve sebebi kalmadığına karar verilmesi halinde, dosyadan ihbar olunan olarak oluşturulan kaydımızın silinmesini,
- sayın mahkeme aksi kanaatte ise, husumet itirazımız ve ihbar olunan sıfatımız saklı kalmak kaydıyla, davanın öncelikle hukuki yarar yokluğundan ve her halükarda esastan reddini, ihbar olunan şirket dosyada taraf olmadığından ihbar olunan şirket yönünden dosyada herhangi bir hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin ara kararı doğrultusunda kusur bilirkişisi ...' a dosyanın tevdii ile düzenlenen 04/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... Plakalı Otomobil Sürücü ...'in 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 67/1-a “Araç manevralarını düzenleyen kurallar (Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır.” kuralını ihlal ederek, Karayolları Trafik Kanunun trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller başlıklı 84. maddesinde yer alan asli kusurlardan (1) bendindeki (Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma) kurallarını ihlal ettiği; yüzde yüz (%100) kusurlu olduğu; ... Plakalı otomobil sürücüsü/Sahibi ...'ın kazanın oluşumunda Kural ihlalinin olmadığı ve kusurunun bulunmadığı şeklinde bilirkişi raporu sunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin ara kararı doğrultusunda İstanbul . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... talimat sayılı dosyası ile dosyamıza kazandırılan mali müşavir bilirkişisi ... ' a dosyanın tevdii ile düzenlenen 24/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Bilirkişi olarak tarafımdan istenen tespitler hakkında Davalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi’nin ticari defterlerini ve ilgili belgelerini tarafıma ibraz etmediği için tespit yapılamadığını ancak Dava dosyasında bulunan kiralama sözleşmesi, tarafıma ibraz edilen faturalardan ve tarafıma ibraz edilen araç iade teslim tutanağına göre kazaya karışan aracın Davalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi Tarafından ... Ticaret Ve Sanayi A.ş’den uzun süreli kiralama yapıldığı kanaatine varıldığı şeklinde bilirkişi raporu sunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin ara kararı doğrultusunda hasar konusunda uzman bilirkişi ...' ya dosyanın tevdii ile düzenlenen 29/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; iki aracın karıştığı maddi hasarlı trafik kazasında, dosyada bulunan kusur bilirkişi ... tarafından düzenlenen 04/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda, ... plakalı araç sürücüsü davalı sürücü ...'İN, %100 oranında kusurlu olduğu görüşünün belirtildiği, davaya konu önceki plakası ... yeni plakası ... plakalı araçta ve dava konusu trafik kazası sonucunda araçta meydana gelen değer kaybının,(Yargıtay İçtihatları Ve Konya Bam İçtihatlarına Göre) 50.000,00-TL (elli bin TL) olacağı, davacının,aracın tamir süresi içerisindeki araç mahrumiyetinden doğan zararın; 3.900,00-TL olacağı, davacının, aracın tamir süresi içerisindeki araç mahrumiyetinden doğan zararın, ZMMS poliçe kapsamı dışında kaldığı, dosyadaki belgelere göre, davalı sigorta şirketi tarafından, davacı tarafa, araçta meydana gelen değer kaybına ilişkin herhangibir ödemenin yapılmadığı, kusur oranına göre, davacı ...'ın, davalılar, ... Sigorta A.Ş.—araç işleteni (uzun süreli kiralayan ... San. A.Ş.) ve araç sürücüsünden, müştereken ve müteselsilen talep edebileceği,araçta meydana gelen değer kaybına ilişkin talep edebileceği azminat miktarının; %100x(50.000,00)= 50.000,00-TL olacağı kusur oranına göre, davacı ...'IN, davalılar, araç işleteni (uzun süreli kiralayan ... San. A. Ş.) ve araç sürücüsünden, müştereken ve müteselsilen talep edebileceği,araçta meydana gelen değer kaybı ve aracın tamir süresi içerisindeki zarara ilişkin talep edebileceği tazminat miktarının; %100x(50.000,00+3.900,00) =53.900,00-TL olacağı şeklinde bilirkişi raporu sunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin ara kararı doğrultusunda sigorta konusunda uzman bilirkişisi Seyfettin Kurt ve hasar konusunda uzman bilirkişi ... ' den oluşan bilirkişi heyetinin hazırladığı 20/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "Makina mühendisi bilirkişisi açısından; İrdeleme ve Değerlendirmeler bölümünde daha detaylı açıklandığı üzere; davaya konu ... plakalı aracın, 16/12/2022 kaza tarihi tarihi itibariyle, Toplam Hasar Tutarının 41.731,28 ₺ (kırk bir bin, yedi yüz otuz bir türk lirası, yirmi sekiz kuruş) (kdv dahil) olduğu, (Davalının sigorta şirketi ... Sigorta A.Ş. tarafından hasar bedelinin karşılanmış olduğu) , Davaya konu ... plakalı aracın, 15/03/2022 kaza tarihi tarihi itibariyle Değer Kaybının iki yöntemle hesaplandığı, her iki yöntemle de davaya konu araçtaki değer kaybının 20.000,00 ₺ olduğu, aracın kaza tarihindeki kazalı/kazasız rayiç değerinin tespitine göre değer kaybı; 20.000,00 ₺ (yirmi bin türk lirası) olduğu, 2918 Sayılı KTK' nun 90. Maddesi uyarınca Değer Kaybı Hesaplamasına göre Değer Kaybı; 20.000,00 ₺ (yirmi bin türk lirası) olduğu, araç Mahrumiyet Bedelinin; 3.450 ₺ (üç bin dört yüz elli türk lirası) olduğu, sigorta bilirkişi açısından; Sigorta şirketlerinin zorunlu trafik mali mesuliyet poliçesindeki sorumlulukları poliçe limiti ve kusur oranındadır. Somut dosyada sigortacının poliçe ile teminat altın aldığı araç sürücüsü dosyadaki raporlara göre % 100 kusurludur. Bu nedenle sigorta şirketi poliçenin limiti olan 43.000,00 Tl ye kadar sorumludur. Karşı araca verilen zararlar maddi hasarlar ve araç değer kaybı dahil 43.000,00 TL yi geçemez. Huzurdaki dosyada, davaya verilen cevap dilekçelerinden ve ödeme vesaiklerinden anlaşıldığı üzere sorumlu sigortacı ... Sigorta A.ş. Kazada zara gören ... plakalı araç için, 7400,00 TL + 34.331,00 TL olmak üzere toplam 41.731,00 TL para ödemiştir. Sigortacının araç başı sorumluluğu maddi hasar ve araç değer kaybı için toplam 43.000,00 TL olduğundan aradaki fark olan 1.269,00 TL kadar ... Sigorta A. Ş. nin araç değer kaybı için sorumluluğu devam etmektedir. Araç mahrumiyeti ile ilgili olarak sigorta şirketinin her hangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Çünkü araç mahrumiyeti tazminatı zorunlu trafik poliçesi teminatları içinde yoktur. Araç değer kaybının 1.269,00 TL nin üzerinde kalan kısmı ve araç mahrumiyet tazminatı için Sigorta şirketi hariç diğer davalıların sorumlulukları devam ettiği" şeklinde bilirkişi raporu sundukları anlaşılmıştır.
Mahkememizin ara kararı doğrultusunda Ankara . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyasından mahkememiz dosyasına kazandırılan hasar konusunda uzman bilirkişi Bahattin Spor ve sigorta konusunda uzman bilirkişi ... ' den oluşan bilirkişi heyetinin 11/11/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Meydana gelen olayda ... plaka sayılı araçta oluşan hasar tutarının olay tarihi itibariyle KDV Dahil 41.731,28 TL olduğunun değerlendirildiği ve hasar tutarının ... Sigorta A.Ş. tarafından ödendiği, meydana gelen olay sonrasında ... plaka sayılı araçta oluşan DEĞER KAYBI tutarının olay tarihi itibariyle 30.000,00 TL olduğu ve ... plaka sayılı araç sürücüsü ... ve maliki ... San. ve Tic. A. Ş. ile trafik sigorta şirketi ... Sigorta A.Ş.'nin (Poliçe limitleri dahilinde) Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. ve 85/5. maddeleri hükmü gereği meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının değerlendirildiği, meydana gelen olay sonrasında ... plaka sayılı araçta ortaya çıkan hasara ait onarımın araç üzerinde bilfiil çalışılması koşuluyla 10 günde giderilebileceğinin değerlendirildiği,
araç mahrumiyet tazminatının olay tarihi itibariyle 3.240,00 TL olduğu ve söz konusu tazminatın sigorta teminatı kapsamında olmaması sebebiyle meydana gelen olayda ... plaka sayılı araç sürücüsü ... ve maliki ... San. ve Tic. A.Ş.'nin Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. ve 85/5. maddeleri hükmü gereği araç mahrumiyet tazminatından müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklarının değerlendirildiği, ihbar olunan ... Ticaret ve Sanayi A.Ş. firmasının maliki olduğu ... plakalı, 2020 model, ... marka, Scala Premıum 1.6 TDI SCR 115 DSG tipi aracın dava konusu trafik kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan ... numara, 28/06/2022 - 28/06/2023 vadeli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet (Trafik) Sigorta Poliçesinin davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlendiği, Davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenen trafik sigorta poliçesi olay tarihi itibariyle geçerli araç başına maddi tazminat limit tutarının 100.000,00 TL olduğu, davalı sigorta şirketinin düzenlediği poliçe araç başına maddi tazminat bakiye teminat limit tutarının 100.000,00-TL - 41.731,28-TL (Davacının aracının onarım bedeline ilişkin ödediği tazminat tutarı) = 58.268,72-TL olduğu, davacının aracında oluşan hasara bağlı olay tarihi itibariyle meydana gelen 30.000,00 TL reel değer kaybı zararını, davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen trafik sigorta poliçesi kapsamında karşılanabileceği, araç mahrumiyet zararlarının trafik sigorta poliçesi teminatları dışında olduğu şeklinde bilirkişi raporu sundukları anlaşılmıştır.
Aynı bilirkişilerin 08/04/2026 tarihli ek raporunda özetle; yapılan itirazların kök rapor sonucunu değiştirmediği şeklinde bilirkişi ek raporu sundukları anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporlarının taraflara usulüne uygun bir şekilde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin ıslah dilekçesi sunduğu, ıslah harcının mahkememiz veznesine yatırdığı anlaşılmıştır.
Davanın "Tazminat" davası olduğu anlaşıldı.
Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı vekili davalılar aleyhine Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davası açmıştır.
Konunun 6098 sayılı TBK.49.maddesi ve KTK.85. ve devam eden maddelerinde düzenlendiği TBK.49/1. maddesinde; "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." şeklinde, KTK.85. maddesinde;"Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." şeklinde, KTK'nun 86/1.maddesinde;"İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur." şeklinde, KTK'nun 91/1.maddesinde;"İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." şeklinde, KTK'nun 92.maddesinde(6704 S.K. 4. Mad. İle değişiklik öncesi);"Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar.a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler, d) Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler,e) Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar, f) Manevi tazminata ilişkin talepler." şeklinde, KTK'nun 97.maddesinde(6704 S.K. 5. Mad. İle değişiklik öncesi);"Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabileceği gibi dava da açabilir." şeklinde, KTK'nun 99.maddesinde(6704 S.K. 6. Mad. İle değişiklik öncesi);" Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar." şeklinde düzenlemeler yapıldığı, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de, sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceğinin düzenlendiği görülmüştür.
Davacı vekilinin 11/10/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında "Davacı vekili beyanında: Uyuşmazlık tespitine ilişkin bir diyeceğimiz yoktur. Davalı tarafla sulh olmamız mümkün değildir, dilekçemizde belirttiğimiz delillerin toplanmasını, tahkikata geçilmesini talep ederiz, her ne kadar kazanç kaybı demişsek ise de buradan maksadımız araç mahrumiyetidir, deliller toplansın" şeklinde beyanda bulunduğu,
Davacı vekili 09/09/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; "Dava dilekçesinde 50.00 TL olan değer kaybı talebimizi 49.950 TL daha artırarak 50.000 TL'ye, Dava dilekçesinde 50,00 TL olan araç mahrumiyet bedelini 3.850 daha artırarak 3.900 TL'ye yükselterek dava değerini toplam 53.900,00-TL' ye yükseltiyoruz" şeklinde ıslah dilekçesi sunduğu,
Uzun süreli kira sözleşmesinden kaynaklı işleten sıfatlarının olmadığını iddia etmişlerse de, bu iddianın değerlendirilmesinde kira ilişkisi olması halinde; işletenin kayıt maliki mi kiracı mı sorumlu olacaktır bu konuda öğreti ve Yüksek Yargıtay uygulamalarına baktığımızda kiracının işleten kabul edilebilmesi bir takım şartların varlığına bağlıdır, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet olması, ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması şartları aranmaktadır, ( Yargıtay HGK'nın 06/03/2002 tarih, ... E, ... K sayılı ve 24/03/2004 tarih, ... E, ... K sayılı kararlarında ilke olarak; sicilde malik görünen kişi karine olarak aracın işleteni sayılmaktadır, bunun sebebi trafik kazasından sorumlu olan şahsın kolayca belirlenmesi ve zarar görenin zararının en kısa sürede giderilmesini sağlamaktır. Belirtmek gerekir ki sicilde malik görünen kişi her zaman aracın işleteni olmayabilir bu durumda araç sahibi aracın üzerinde fiili hakimiyeti bulunmadığı, araç için bir başkasının harcamalarda bulunduğunu veya araç üzerindeki ekonomik çıkarın bir başkasına ait olduğunu, işleten sıfatının bulunmadığını kanıtlayabilirse SORUMLULUKTAN KURTULABİLİR) uzun süreli kira sözleşmesinin ne kadar sürede uzun süreli kira sözleşmesi olacağı konusunda "öğreti ve Yargıtay Kararlarında da yeknesaklık yoktur, doktrin üç günden fazla süreli kiraları uzun süreli sayabilir, Yargıtay . Hukuk Dairesi 7 günlük kira sözleşmesinin uzun süreli olmayacağını kabul etmiş, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 30 ar günlük süreler ile kiracıların işleten olduğunu kabul etmiş, diğer dairelerde bu dairenin daha uzun süre olması gerektiği görüşü vardır, Yüksek Yargıtay . Hukuk Dairesi 3 aylık kira sözleşmesi ile aracı devreden kişinin işleten olduğunu kabul etmiştir, Yargıtay . HD'nin üç aylık kiralamanın uzun süreli olabileceği yönünde karar vermiştir, Yargıtay 1 yıl süreli kira sözleşmelerinin uzun süreli olduğunda tereddüt etmemektedir." "Yargıtay uzun süreli kira sözleşmesinin işleten sıfatını devredebilmesi için 3. Kişileri bağlayabilecek biçimde güçlü kanıtlara bağlanmasını aramaktadır, bu nedenle sözleşmenin noterde yapılması veya adi sözleşme ise diğer bir takım deliller ile desteklenmiş olmasını aramaktadır." (KTK'ya Göre Hukuki Sorumluluk Tazminat Sigorta ve Rücu Yayınları 9. Baskı Hasan Tahsin Gökcan kitabından sayfa 40-42 arasından alınmış bilgidir). Mevzuat gereği motorlu araçlar tescile tabidir, bu durumda kaydi malik işleten konusunda kesin bir karine değilse de onun kim olduğunu tespit eden güçlü bir kanıttır, diğer taraftan kaydi malik mutlak işleten değildir, kaydi malik olmasa bile üçüncü kişiler işleten olabilir, zira bu durumu engelleyici amir bir yasal düzenleme yoktur, kira sözleşmesinin 3. Kişiler yönünden hukuki sonuç doğurması için resmi şekilde yapılması gerektiği yönünde Yüksek Yargıtay Kararları da vardır, tüm bu açıklamalar ışığında bir kuşku olması halinde kaydi malikin işleten olduğu sonucuna varılmalıdır.
Yargıtay . Hukuk Dairesi’nin ... E. ... K. Sayılı ilamında; “Yargıtay uygulamasına göre değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun ... E. ... K. Sayılı ilamında; “Kazanın oluş şekline göre değişkenlik göstermekle birlikte, kazalı bir araçta hayatın olağan akışına göre değer kaybı oluşacağı muhakkaktır. Kazalı bir araçta değer kaybı oluşup oluşmadığı veya oluşan değer kaybının miktarı; aracın modeli, markası, kaza tarihindeki yaşı, kilometresi, hasarın nitelik ve niceliği vs. gibi hususlara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Değer kaybı; bahsedilen kriterler göz önüne alınarak, aracın hasarsız hâliyle ve kaza tarihi itibariyle serbest piyasadaki ikinci el piyasa rayiç değeri ile aracın hasarı onarıldıktan sonraki hâline göre serbest piyasadaki ikinci el piyasa değeri arasındaki farkın tespit edilmesiyle bulunur.
Yargıtay . Hukuk Dairesi’nin ... E. ... K. Sayılı ilamında; “Araçta meydana gelen değer kaybının; aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği ve daha önce karışmış olduğu kaza da dikkate alınarak kazadan sonraki onarılmış halinin rayiç değeri tespit edilip bu iki miktar arasındaki azalmaya göre hesaplanması gerektiği,
Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile ... Esas ... Karar sayılı ilamı ve ... Esas ... Karar sayılı ilamları (... : Araç mahrumiyetinde makul süre) dikkate alınarak,
Sıfat, dava konusu kılınan sübjektif hakla davanın tarafları arasındaki ilişkiyi ifade eder ve dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilmiş kişilerin maddi hukuk bakımından gerçekten hak sahibi veya yükümlü konumunda bulunup bulunmadığına ilişkin bir kavramdır (... : Medeni Usul Hukuku, C.I, Ankara 2016, s. 512). (18) Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat, dava şartı olmayıp itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan hakim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekilen bir defi de değildir.Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde resen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.(... .: Hukuk Muhakemeleri Usulü,C.I İstanbul 2001, s. 1157 vd.) (Yargıtay HGK 24.06.2021 T... E... K.)
Husumet Taraf Sıfatı: Bir usul hukuku sorunu olmayıp, davaya konu edilen subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında karar verilemeyeceğinden dava sıfat yokluğundan (husumetten) red edilir.Taraf sıfatı bir dava şartı değildir. Taraf sıfatı, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu olan bir olgudur.(... .: Medeni Usul Hukuku el kitabı, Ankara 2020, C.I s.331 vd).(19) Eş söyleyiş ile taraf sıfatının araştırılması, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir.Dava konusu şey üzerinde kim yada kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayinin de olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olmasa bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır.(Yargıtay HGK 22/06/2021 T... E... K.)
DAVA ŞARTI ARABULUCULUK YÖNÜYLE YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE:
(a) Güvence Hesabı Açısından; T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 09/09/2024 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile Mahkememizin bağlı bulunduğu T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 11/07/2025 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamları emsal alınarak davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği bir başka ifade ile eldeki davada alternatif uyuşmazlık çözüm yolu öngörüldüğünden arabuluculuğun zorunlu dava şartı olmadığı anlaşılmakla yapılan arabuluculuk masrafının davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
(b) Diğer Davalı Açısından: Sigorta şirketi dışındaki davalı ile davacı arasındaki ilişkinin nispi ya da mutlak ticari davaya vücut vermediği(her ne kadar kazaya sebebiyet veren araç davalı kayıtlı ve ticari mahiyette kullanılmakta ise de davacının yaya olması sebebiyle nispi ticari dava olarak kabul edilmemiştir), T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 24/10/2025 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alındığında bu davalılar yönüyle arabuluculuğun dava şartı olmaması sebebiyle arabuluculuk masrafının davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
"Somut olayda; davalılar arasında sigorta şirketi de bulunduğundan Yargıtay karar ve uygulamalarına göre Ticaret Mahkemesi görevli olduğundan Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğu yönündeki itirazlara itibar edilmemiştir.
Davalı ...' in işleten sorumluluğu olduğu yönündeki husumet itirazında ise haksız fiilde haksız fiili işleyen ile işleten birlikte sorumlu olduğundan sadece işleten sorumluğu olduğu yönündeki itirazına itibar edilmemiştir.
Davalı ... San. A.Ş. Somut olayda işleten konumunda olduğundan savunmalarına itibar edilmemiştir. Zira kira sözleşmesi vardır. Araç teslim edilmiştir. Ticari defterlerinin incelenmesinden kaçınmıştır."
TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır."
Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu,
Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporlarının çelişkiyi giderdiği ve denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile Davacının davasının kısmen kabul, kısmen reddi ile; davacının, davalılar aleyhine açtığı tazminat davası nedeniyle 30.000,00-TL değer kaybı tazminatı ve 3.240,00-TL araç mahrumiyeti tazminatı olmak üzere toplam 33.240,00-TL' nin kaza tarihi olan 16/12/2022 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte (sigorta şirketi yönünden 30.000,00-TL değer kaybı poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve temerrüt tarihi olan 31/01/2023 tarihinden başlamak kaydı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dair mahkememizde oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM : GEREKÇESİ YUKARIDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE
1-Davacının davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile; davacının, davalılar aleyhine açtığı tazminat davası nedeniyle 30.000,00-TL değer kaybı tazminatı ve 3.240,00-TL araç mahrumiyeti tazminatı olmak üzere toplam 33.240,00-TL' nin kaza tarihi olan 16/12/2022 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte (sigorta şirketi yönünden 30.000,00-TL değer kaybı poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve temerrüt tarihi olan 31/01/2023 tarihinden başlamak kaydı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 2.270,62-TL harçtan dava başında yatırılan 179,90-TL peşin harç ve 918,77-TL tamamlama harcının toplamı 1.098,67-TL' den mahsubu ile bakiye 1.171,95-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden 950,63-TL ile sınırlı olmak üzere) alınarak hazineye irad KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 33.240,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden 30.000,00-TL ile sınırlı olmak üzere) alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre (reddedilen kısım yönünden) hesaplanan 20.660,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan ilk yargılama harcı olan ile 385,40-TL' nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan 918,77-TL tamamlama harcı ile 23.260,00-TL bilirkişi ücretleri, tebligat, posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 24.178,77-TL'nin, 14.911,05-TL' lik kısmının davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden 13.457,22-TL ile sınırlı olmak üzere) alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin davacı üzerine BIRAKILMASINA,
7-Tarafların dava başında depo edilen gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
8-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 3.200,00-TL arabulucu ücretinin 6235 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davacıdan alınarak hazine'ye gelir KAYDINA,
Dair, davacı vekilinin , davalı sigorta şirketi vekilinin , Davalı ... vekilinin ve İhbar olunan ... vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/07/2026

Katip Hakim