UYAP Emsal

T.C.
G A Z İ A N T E P
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
3. H U K U K D A İ R E S İ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I

Esas No : ..
Karar No : ..


İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Şanlıurfa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ : ..
NUMARASI : ..
DAVACILAR : ..
VEKİLLERİ : Av. ..
DAVALILAR : ..
VEKİLLERİ : Av. ..
VEKİLLERİ : Av...
VEKİLİ : Av...
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
İSTİNAF KARARININ
TARİHİ :..
YAZIM TARİHİ :..

Davalı . . . vekili ve davalı . .. İnş. Gıda San. Ve Tic. A.Ş. vekili tarafından süresinde verilen dilekçeler ile yukarıda tarih ve sayısı gösterilen mahkeme kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılması talep edildiğinden, istinaf başvuru şartları yönünden ön inceleme yapılıp, üye hakimin inceleme raporu ve açıklamaları dinlendikten sonra, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda, gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. tarihinde, davalı sigorta şirketince .. Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile sigortalı olup, davalı . . . kullandığı ve diğer davalı . . İnş. Gıda San. ve Tic. A.Ş.'ye ait olan.. plakalı kamyonetin, yaya olan müvekkillerinin murisi . .. çarpması sonucu muris . . vefat ettiğini, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü . . . asli kusurlu olduğunu, davalı sigorta şirketine yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, arabuluculuğa başvurduklarını, ancak tarafların anlaşamadıklarını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilleri için ..'er TL maddi tazminat olmak üzere toplam .. TL, her bir davacı için ..'er TL olmak üzere toplam ..'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek enflasyon oranında işletilecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile alınarak müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama aşamasında maddi tazminat talebini HMK'nın 107/2. maddesi gereğince toplam .. TL olarak arttırmıştır.
II. CEVAP
1. Davalı .. İmar İnş. Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; olay konusu aracın kiralama sözleşmesi ile ilgili belediyeye devri ve olay faili sürücünün ilgili belediye personeli olması, müvekkili şirketin kusursuz sorumluluğunu ve olayla ilgili illiyet bağını ortadan kaldırdığını, müvekkili şirkete dava açılması hukuki menfaat ve husumet yokluğuyla hukuka aykırı olduğunu, somut olayda müvekkili davalının ölüm olayıyla ilgili illiyet bağından dahi söz edilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe limiti dahilinde sigortalı araç sürücüsünün kurusu oranında ve gerçek zararın tazmini ile sınırlı olduğunu, davacı tarafından yeterli ve gerekli evraklarla başvuru yapılmadığını, aktüer hesaplaması yapılırken müteveffanın anne, baba, eş ve çocuklarına ait nüfus kayıt örneğinin temin edilmesi, anne babası hayattaysa payları ayrılarak hesaplama yapılması gerektiğini, ola tarihinden itibaren faiz talebinin hatalı olduğunu, dava tarihinden itibaren faiz talep edilmesi gerektiğini, talep edilen faiz türünün hatalı olduğunu, ceza soruşturması esnasında uzlaştırma sağlanıp sağlanmadığının tespiti gerektiğini, davacının söz konusu olaydan dolayı SGK, bağkur, emekli sandığı gibi kurumlardan herhangi bir ödeme alıp almadığının tespit edilmesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; "...davalı .. Sigorta A. Ş'ye yönelik maddi tazminat davasının feragat nedeniyle reddine, davacı . . davalılar .. İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'ye yönelik maddi tazminat istemi yönünden; davanın kısmen kabulü ile, .. TL destekten yoksun kalma tazminatının .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar.. . İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı . . verilmesine, fazlaya ilişkin istem yönünden konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı . . davalılar . .. İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş''ye yönelik maddi tazminat istemi yönünden; davanın kısmen kabulü ile .. TL destekten yoksun kalma tazminatının .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar .. . İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı .. verilmesine, fazlaya ilişkin istem yönünden konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı . . davalılar. . . İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'ye yönelik manevi tazminat istemi yönünden; davanın kısmen kabulü ile .. TL manevi tazminatın .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar.. İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı . .. verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı . .. davalılar..İmar İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'ye yönelik manevi tazminat istemi yönünden; davanın kısmen kabulü ile .. TL manevi tazminatın .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret A. Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı.. verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine..." karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı .. vekili ve davalı .. İmar İnş. Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili süresi içerisinde istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
1. Davalı . . İnş. Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hukuki ve usuli eksikliklerle inceleme yapılarak hüküm kurulduğunu, dava konusu olayla ilgili açılan .. Başsavcılığı Soruşturma dosyası içeriğinin incelenmesinde olay faili sürücü, müvekkili davalı çalışanı olmayıp icra edilen faaliyet de müvekkili davalının yetki ve sorumluluğunda bir iş olmadığını, araç ruhsat sahibi her ne kadar müvekkili şirket ise de kiralama sözleşmesi ile aracın zilyetliğini kullanımı, işlemsel tasarruf hak ve yetkilerinin ilgili belediyeye ait olduğunu, olay konusu aracın kirala sözleşmesi ile ilgili belediyeye devri ve olay faili sürücünün ilgili belediye personeli olması müvekkili davalı şirketin kusursuz sorumluluğunu ve olayla ilgili illiyet bağını ortadan kaldırdığını, müvekkili şirketin atfı kabil bir kusur ve eylemi olmadığından müvekkili şirketin davanın tarafı olmayıp husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, bu nedenlerle mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı.. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin kazanın meydana gelmesinde kastı bir hareketi ve kusurunun bulunmadığını, sigorta poliçesi kapsamında kalan durumlara ilişkin olarak müvekkilini ilgilendiren aleyhe bir durum bulunmadığını, savcılık bilirkişi raporuna göre yaya .. asli kusurlu olduğunu, söz konusu kanun maddesinin ihlal ettiğinin açıkça görüldüğünü, kusur oranlarına itiraz ettiklerini, bu nedenlerle mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Değerlendirme ve Sonuç
1. Dava, davalı sigorta şirketi tarafından .. Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan davacıların, davalı sigortacıdan, araç işleteninden ve araç sürücüsünden destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.
2. Davaya konu kazanın oluşumunda davalı sürücünün.., müteveffa desteğin ise.. oranında kusurlu olduklarına dair Adli Tıp Kurumu tarafından tanzim edilen kusur raporunun hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmamıştır.
Ancak;
3. 2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin üçüncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
4. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda, getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır..
5. Husumet (taraf sıfatı), bir usul hukuku sorunu olmayıp, davaya konu edilen subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında karar verilemeyeceğinden dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı bir dava şartı değildir. Taraf sıfatı, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu olan bir olgudur ..
6. Eş söyleyişle taraf sıfatının araştırılması, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukukî koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise, def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır..
7. Somut olayda; kazanın gerçekleştiği aracın davalılardan .. İmar İnşaat Gıda San. ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı olduğu ancak dava dışı ..Belediye Başkanlığı'na kiraya verildiği belirtilerek dosyaya davalı şirket ile Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında imzalanan hizmet araçları kiralama sözleşmesi sunulmuştur. Dosya kapsamında aracın kaza tarihinde "ventörle mücadele aracı" olarak kullanıldığı anlaşılmakla dava dışı Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile aracın tescil maliki arasında yukarıda belirtilen ilkelere göre geçerli, kira, görevlendirme, ariyet vs. hukuki ilişkinin bulunup bulunmadığı araştırılmaksızın karar verilmesi yerinde görülmemiş ve açıklanan nedenlerle davalı .. İmar İnş. Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK'nın 353/1-a,6 maddesi uyarınca mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1.Davalı .. İmar İnşaat Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile . .sliye Ticaret Mahkemesi'nin .. tarih ve .. sayılı kararının HMK'nın 353/1-a,6 maddeleri gereğince KALDIRILMASINA,
2. Davanın yeniden görülmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE,
3. Davalılardan tahsil edilen istinaf karar harcının istek halinde iadesine,
4.İstinaf yargılama giderinin mahkemece yeniden verilecek kararda değerlendirilmesine,
5. Duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince KESİN olarak oybirliğiyle karar verildi. 12/10/2026


Başkan
Üye
Üye
Katip






Z.U.