Gaziantep BAM 11. HD

T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :..
KARAR NO :..

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GAZİANTEP 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : ..
NUMARASI :..
DAVACI : ..
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Alacak
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : ..
YAZIM TARİHİ : ...

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA : Davacı vekili, müvekkil ile davalı arasında komisyon sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre dava dışı .. Makina ile davalı arasında gerçekleşecek ticaret neticesinde karton başına 1,5 USD müvekkiline ödenmesinin kararlaştırıldığını, aynı zamanda teslimatın gerçekleşmesi ile komisyon alacağının tahakkuk edeceğini, dava dışı taşıyanın adına düzenlenen konişmentoların celbi ile teslimatın gerçekleştiğinin anlaşılacağını, komisyon alacağının müvekkiline ödenmediğini, davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesinde de bu durumun ortaya konulacağını, arabulucuğun sonuçsuz kaldığını, tüm bu nedenlerle .. USD alacağın fiili ödeme tarihindeki karşılığının sözleşme tarihinden itibaren işleyecek kamu bankalarının..mevduata uygulanan en yüksek faiziyle beraber davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, iddia olunun sözleşmenin imzalandığını, ancak dava dışı .. ile hiçbir zaman böyle bir ticaretin gerçekleşmediğini, sunulan proforma faturaların herhangi bir resmiyetinin bulunmadığını, teklif niteliği taşıyan faturanın ancak ticaretin gerçekleşmesi halinde asıl faturaya dönüşebileceğini, iddia olunan konişmentolar faturalardan da görüleceği üzere müvekkil ile .. da bulunan . . arasında gerçekleştiğini, buna ilişkin .. belgesinin düzenlendiğini, tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YEREL MAHKEME İLK KARARI : Mahkemece, davacı ile davalı arasında komisyon sözleşmesi imzalandığı ve buna göre davalının davadışı 3. kişi . . ile ticaretin gerçekleşmesi durumunda davacının satılan miktar üzerinden komisyon alacağına sahip olacağı konusunda çekişme bulunmamakta olduğu, çekişme ticaretin gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda toplandığı, davalı ticari defterlerinin incelenmesinde sözleşme konusunun gerçekleştiği konusunda kayda rastlanmamış olduğu, istenen ba ve bs formlarından da ilgili ticaretin gerçekleştiğine dair kayda rastlanmadığı, delil olarak sunulan proforma faturalarda teklif niteliği taşıyan hukuki ilişkinin gerçekleştiğine dair ispat olamayacak belge niteliğinde olduğundan buda ticaretin gerçekleştiğini ispat etmeyeceği, davacı sonrasında verdiği dilekçede konişmento belgelerinde tahrifat yapıldığı, dava dışı . . . şirketin . ayağı olduğunu iddia etmiş ise de dava dilekçesinde bu iddianın ileri sürülmemesi ve bu iddiayı ispat edecek delile dayanılmaması nedeniyle bu iddialar ticaretin gerçekleştiğini ispat edemeyeceği, incelenen konişmento belgelerinden de ticaretin gerçekleştiği ispat olunamadığı, ayrıca davacı vekili yemin deliline kullanmayacağını mahkemeye bildirdiği, tüm bu nedenlerle ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin.. tarihli kararıyla; "...Davanın dayanağını teşkil eden davacının komisyon alacağı ile ilgili olarak davalı tarafa müracaat hakkı bulunmaktadır. Mahkemece davacının komisyon alacakları bakımından taraflarca gösterilen tüm deliller eksiksiz toplanarak davacının komisyon alacağının bulunup bulunmadığının belirlendikten sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılacak iş; öncelikle taşıyan firmadan talep edilen konşimentolarda davalı şirketin teslim alındı imzasının davalı şirket yetkilisine ait olup olmadığının değerlendirilmesi, Arkaş tarafından konşimentolarda tahrifat yapıldığına dair ihtarname çekildiği gözetilerek konşimentolarda tahrifat yapılıp yapılmadığına dair bilirkişi incelemesi yaptırılması, dosyaya sunulan konşimento ve faturaların, 3. Kişi konumundaki ilgili şirketten HMK 221. Madde kapsamında bu şirkete ait ticari defterler temin edilerek davalı yan ticari defterleriyle beraber bilirkişi tarafından değerlendirilmesi, daha sonra sonuca göre mahkemece bir karar verilmesidir. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına..." şeklinde kaldırma kararı verilmiştir.
KALDIRMA SONRASI YEREL MAHKEME KARARI: Mahkemece, davacının davalı ile dava dışı şirket arasında ticari ilişkinin gerçekleşmiş olması sebebiyle komisyon alacağına hak kazandığı iddiasıyla görülmekte olan işbu davada kaldırma kararı kapsamında dava dışı şirket ile davalı tarafın ticari defterleri incelenmek suretiyle taraflar arasında ticari ilişki olmadığı hususunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği, tahrifata konu konişmentoların aslının temini için ilgili kurumlara müzekkere yazıldığı ve taraflara bu hususta süre verildiği; ancak soruşturma dosyası kapsamında da konişmento asıllarının bulunamadığının bildirildiği, .. Liman İşletme Müdürlüğü ile .. Gümrük Müdürlüğü müzekkere cevapları kapsamında ve usul ekonomisi ilkesi gereğince soruşturma dosyasının akıbeti bekletici mesele yapılmadığı, davacı tarafça gelen müzekkere cevapları kapsamında da davalı taraf ile dava dışı şirket arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu ve dolayısıyla komisyonculuktan kaynaklı olarak davacının komisyon alacağına hak kazandığı ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili, bozma ilamında konşimento asılları getirtilerek tahrifat yapılıp yapılmadığına ilişkin bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğinin belirtildiğini, ancak bu hususta herhangi bir inceleme gerçekleştirilmediğini, davalı tarafın, alacağı doğuran ticaretin hiç gerçekleşmediğini iddia etmekte ise de soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporunun aksini ortaya koyduğunu, ticari defterlerde bahse konu ticarete ilişkin kayıtlara rastlanılmamış olmasının, resmi taşıma senedi konşimentolar ve ödeme dekontlarının varlığı ile beraber değerlendirildiğinde gerçekleştiğinin açıkça sabit olan ticaretin ancak kayıt dışı gerçekleştirilmiş olduğunu ortaya koyduğunu, konşimentolarda tahrifat yapıldığına ilişkin soruşturmanın bekletici mesele yapılması taleplerinin gerekçesiz şekilde reddedildiğini, müvekkiline yapılan kısmi komisyon ödemesinin, taşıyan firmanın dahi konşimentolar üzerinde tahrifat yaptığı için ihtar ettiği davalının sunduğu sahte konşimentoların aksine taşıyan firmadan celp edilen ve bizzat davalı şirketin yetkilendirdiği kişi tarafından teslim alındı imzalı gerçek konşimento suretlerinde açıkça ticaretin taraflarının belli olması, yine davalının bizzat dosyaya sunduğu faturaların da konşimentolar ile beraber bakıldığında işbu ticareti doğrular mahiyette olması, hakeza bahsekonu konşimentolarla yapılan taşımaların tarih olarak da komisyon sözleşmesi ile uyumlu olması hususları bir bütün olarak ele alındığında davalarının ve haklılıklarının sübuta erdiğini, yerel mahkemenin kararının açıkça hatalı ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bu nedenle kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 520 vd. maddelerinde düzenlenen ticari simsarlık/komisyonculuk sözleşmesinden kaynaklanan ücret alacağının tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.
Uyuşmazlık; taraflar arasındaki akdi ilişkinin varlığı hususunda bir çekişme bulunmamakla birlikte, simsarlık sözleşmesi kapsamında kararlaştırılan iki ayrı proforma fatura.. yönünden ifanın gerçekleşip gerçekleşmediği, davacının her iki proforma fatura bakımından komisyona hak kazanıp kazanmadığı, yapılan ödemelerin mahsubu sonucu bakiye alacağın bulunup bulunmadığı ve konişmentolardaki tahrifat iddialarına ilişkin derdest ceza soruşturmasının bekletici mesele yapılıp yapılmayacağı noktalarında toplanmaktadır.
II. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dosya kapsamı, taraflar arasındaki .. tarihli aracı firma komisyon sözleşmesi, sözleşmede yer alan.. nolu proforma faturalar, banka transfer (.) kayıtları ve ticari defter incelemeleri birlikte değerlendirilmiştir:
Taraflar arasında akdedilen .. tarihli aracı firma komisyon sözleşmesinde davacı, davalı ile dava dışı Ula Makine isimli şirket arasında .. nolu proforma faturalar nedeni ile sözleşme kurulup ifa edildiğinde ücrete hak kazanacağı kararlaştırılmıştır.
.. Nolu Proforma Fatura ve Hesaplama Yönünden:
Söz konusu proforma faturada toplam .. karton emtia yer aldığı, sözleşmedeki birim komisyon ücretinin 1,5 USD/karton olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda anılan proforma fatura yönünden hak edilen toplam komisyon tutar.. olarak gerçekleşmektedir.Davalı tarafça banka transferi (.) esnasında açıklama kısmına proforma faturaya atıf yapılarak .. USD ödeme yapıldığı sabit olup, yapılan bu kısmi mahsuptan sonra ..nolu proforma fatura yönünden davacının .. USD cüzi bakiye alacağının kaldığı matematiksel olarak anlaşılmaktadır. Dolayısı ile bu proforma faturadan dolayı davalının yaptığı ikrar mahiyetindeki kısmi ödeme bulunmakla davacı, davalı ile dava dışı . . isimli şirket arasında bu proforma fatura uyarınca sözleşme kurulduğunu ve ifa edildiğini ispat etmiştir.
... . Fatura Yönünden:Bu proforma faturada ise toplam .. karton emtia yer aldığı görülmektedir. Ancak davalı ile dava dışı .. Makina Ltd. Şti. arasında bu proforma faturaya konu mal tesliminin yapıldığına, ticari ilişkinin fiilen kurulduğuna veya taşıma/gümrük evraklarıyla desteklendiğine ilişkin davacı tarafça HMK'nın aradığı anlamda yazılı ve geçerli delillerle ispat yükümlülüğü yerine getirilememiştir. Davalı ve dava dışı şirketin ticari defterlerinde bu faturaya ve ilişkiye dair herhangi bir kayda rastlanmadığı gibi, davacı taraf da bu proforma fatura kapsamında davalı ile dava dışı . . arasında sözleşmenin kurulup ifa edildiğini kanıtlayamamış olup bu proforma fatura yönünden talep ettiği alacağını ispat edemediğinden bu talebinin reddine karar verilmiştir.
Ceza Soruşturmasının Bekletici Mesele Yapılmamasına Dair Değerlendirme:
Yargılama aşamasında evraklara ilişkin tahrifat iddialarıyla ilgili derdest ceza soruşturmalarının bulunması, Hukuk Mahkemesi yönünden bekletici mesele yapılamaz ve sonucunun beklenmesi gerekmez. 6098 sayılı TBK m. 74 uyarınca ceza mahkemesinin kararları veya soruşturma süreçleri (kusurun takdiri ve maddi olguların tespiti hariç) özel hukuk sözleşmelerinden kaynaklanan alacak davalarında hukuk hakimini doğrudan bağlamaz. .. sözleşmesi (TBK m. 520) bir çaba ve aracılık sözleşmesi olup, simsarın hak kazandığı ücret yönünden taraflar arasındaki ticari ilişkinin ve ifanın varlığının somut delillerle ispatı esastır.. nolu proforma fatura yönünden ticari ilişkinin ve ifanın gerçekleştiği ispat edilemediğinden ve soruşturmaya konu konişmentoların tahrif edildiği iddia edilen ve/veya edilmeyen hiç birinde tarafların alıcı veya satıcı olarak yer alamaması,tahrifat iddiasının alonj kısmında ve yükleme limanınındaki değişikliğe ilişkin olması, davalı ve dava dışı Ula Makine isimli şirketlerin bu konişmentoda taşıtan sıfatına haiz olmaları nedenleri ile ceza soruşturmasının akıbeti davanın esasına etkili görülmeyerek bekletici mesele kılınmamıştır.
6100 sayılı HMK’nın 190. maddesi ve Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi gereğince, iddia ettiği vakıaya dayanan ve bundan kendi lehine hukuki sonuç çıkaran taraf, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde; davacının ..nolu proforma fatura yönünden davasını ispat edemediği,..nolu proforma fatura yönünden ise hesaplanan hak edişten yapılan ödemeler mahsup edildiğinde yalnızca .. USD bakiye alacağın kaldığı kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, İlk Derece Mahkemesince davanın tümden reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı bulunduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yerel mahkeme kararının HMK m. 353/1-b/2 maddesi uyarınca kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-) 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ ile;
.. Asliye Ticaret Mahkemesinin.. Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde iadesine,
B-) HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; 23,50 USD komisyon alacağının fiili ödeme tarihindeki.. efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden, dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının 1 yıl vadeli USD mevduat hesabına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 732,00 TL karar harcının, davacı tarafça peşin olarak yatırılan 3.384,57 TL'den mahsubu ile bakiye 2.652,57 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan 732,00 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan bilirkişi ücreti, tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 4.239,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 3,40 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, arta kalan kısmın davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
5-Kabul edilen miktar yönünden davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden .. uyarınca hesaplanan .. TL) vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Reddedilen miktar yönünden davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesaplanan .. TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Taraflarca peşin yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın kararın kesinleşmesine müteakip yatırana iadesine,
8-HMK'nın 359/4. maddesine göre kararın taraflara Dairemizce tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan tetkikat neticesinde HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içerisinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi ya da buraya gönderilmek üzere temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 12.10.2026


...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır



NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."