UYAP Emsal, T. 21.10.2026

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/
KARAR NO : 2026/

BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACILAR:1-
2-
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.

DAVA : Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/06/2016
KARAR TARİHİ : 21/10/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı şirketi ile davalı şirket arasında 31/03/2014 tarihli ... ve 01/09/2014 tarihli ... üretimi ve davalıya teslimi konusunda 2 adet eser sözleşmesi düzenlendiğini, birinci makina bedelinin 132.300,00 Euro, ikinci makina bedelinin 257.000,00 Euro olduğunu, her iki makina yönünden davalının ilave ekipman eklenmesi ve makina boyutlarının büyütülmesi isteklerinin yerine getirilmesi sonucu ilave alacaklar doğduğunu, makinalar ... sistemi ile alındığından, finansal kiralama şirketinin müvekkile 46.305,00 Euro alacağı ödemediğini, ek işler nedeniyle davalıya 40.861,05 TL bedelli fatura kesildiği ve bedelinin ödenmediğini, bu nedenle müvekkilimin davalıdan alacaklı durumda olduğunu, ancak ticari ilişkinin başında eser sözleşmesi konusu makina üretilip tesliminin teminatı olarak davalıya müvekkilim tarafından .... Bankası A..Ş. ... ... Şubesine ait ... seri nolu 10/06/2016 keşide tarihli 485.000,00 TL bedelli çek verildiğini, keşide tarihinin davalı tarafından sonradan atıldığını, davalının ticari ilişkiden alacağı olmayıp aksine borçlu durumda olduğu halde çeki tahsile koyduğundan ve daha sonra ... 8.İcra Müdürlüğünün 2016/... esas sayılı takip başlattığından, çekten ve icra takibinden dolayı davalıya borçlu olmadıklarının tespitine ve %20 oranında tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dilekçedeki anlatım ve beyanlarını kabul etmediklerini, davalı şirketin davacı şirketteki alacağına karşılık davacının 10/06/2016 keşide tarihli 485.000,00 TL bedelli çek verdiğini, çekin vadesinde ödenmediğinden bankaya ibraz edilerek karşılıksız kaşesinin vurulduğu ve çekin arkasının yazıldığını, bunun üzerine çeke dayalı ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesinden 2016/... D.iş ihtiyati haciz kararı alındığını, ... 8.İcra Müdürlüğünün 2016/... esas sayılı dosyasında takip yapıldığını, çekin teminat çeki olmadığını, teminat çeki iddiasının örnek yargı kararlarına göre yazılı delil ile kanıtlanması gerektiğinden, ayrıca çekte teminat çeki olduğu belirtilse bile "neyin teminatı olduğunun" belirtilmediğinden, çekin mücerretlik ilkesini ortadan kaldırmadığından, davanın reddi ile %20 oranında tazminata karar verilmesini savunmuştur.
Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:
Derdest dava İ.İ.K. 72/2 maddesi çerçevesinde kambiyo takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır. Kural olarak ispat külfeti davacı taraf üzerindedir. Menfi tespite konu olan kambiyo senedi çek vasfındadır. Çekin bir ödeme vasıtası olduğu nazara alındığında çekin bir sözleşmenin teminatını teşkil etmek üzere keşide ve teslim edildiğinin ispatı gerekecektir. Elbette çekin teminat amacıyla verildiğinin ispatı da tek başına çek sebebiyle borçlu olunmadığı anlamına gelmeyecektir. Bir kambiyo senedi hangi bir borç ilişkisinin teminatı olarak verilmişse, o ilişki sebebiyle teminatın paraya çevrilmesi için gerekli şartların oluşmadığının ayrıca ispatı gerekir. Elbette davacı taraf öncelikle çekin bir teminat maksadıyla düzenlenip verildiğini yazılı veya kesin delillerle ispat etmelidir. Somut olayda çekin bizzat kendisi teminat vasfı konusunda yazılı kayıt içermektedir. Dava konusu çek davacılardan ... Ltd. Şti. tarafından diğer davacı ... lehine keşide edilmiş, çeki ciro yoluyla devreden ... de ciro kaydında "Teminat çekidir, 3. şahıslarda kullanılamaz" ibaresini yazmıştır. Bu itibarla dava konusu çekin kendisi, çekin teminat amaçlı verildiğini gösterir yazılı kayıt içermektedir. Ancak tek başına bu kayda istinaden karar verilmesi mümkün olmayacaktır. Zira bu kayıt tek taraflı bir irade beyanını göstermekte ve sadece ...'ün imzasını içermektedir. Üstelik çek ile taraflar arasındaki sözleşme arasında bağ kuran bir ibare yoktur. Bilindiği gibi tam olarak teminat vasfının anlaşılabilmesi için teminat senedi ile bu senedin ihdasına sebep olan sözleşme/hukuki ilişki arasında açık bir irtibat kuran, yazılı belgeye ihtiyaç vardır. Dava konusu çekin keşide tarihi olmaksızın davalıya teslim edildiği ileri sürülmüş ve çekin tarihsiz bir fotokopisi evraka eklenmişse de bu husus eldeki davayı temelden etkileyecek mahiyette değildir. Eksik unsurlu bir senede imza atan taraf, senedi bu haliyle teslim ettiğinde hamilin eksik unsurları tamamlama imkanı olduğunu bilir. Senedin sözleşmeye aykırı biçimde tamamlandığını ileri süren taraf ise iddiasını yazılı veya kesin delille ispat edecektir. Tacir olan davacıların bu hususu bilecek kadar basiretli davranma yükümlülüğü vardır. Mahkememizin verilen 27/09/2017 tarih ve 2016/ Esas 2017/ sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiş ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 14/12/2021 tarih ve 2019/ Esas 2021/ Karar sayılı ilamıyla "Davacılar vekilinin 23/12/2016 tarihli dilekçesi ile dilekçe ekinde sunduğu tensip tutanağı örneklerine göre dava konusu 31/3/2014 tarihli sözleşme nedeniyle leasing şirketi tarafından davacıya ödenen bedelin iadesi ile ilgili davalı şirket tarafından davacı aleyhine, davacının da eseri teslim etmesine rağmen eksik kalan bakiye bedelin tahsili için davalı aleyhine açılan ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/... esas ve 2016/... esas sayılı dosyalarının aynı sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık ile ilgili olduğunun iddia edilmesi, teminat olarak verilen çekin yükleniciye iadesi koşullarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi için sözleşmenin 4. maddesinde düzenlenen teminat çekinin iade koşullarının sözleşmenin bütünü dikkate alınarak değerlendirilmesinin gerekmesi, davacı yüklenicinin davalının da leasing şirketinin kendisi adına ödediği peşinatın iadesi için dava açtığını bildirmesi gözetildiğinde anılan dosyalar incelenmeden teminat çekinin iadesine karar verilmesi doğru olmamıştır. Ayrıca davacının açıkça taraflar arasındaki ihtilaf çıkması nedeniyle teslim edilmediğini de açıklayıp dava konusu yapmadığı 1/9/2014 tarihli sözleşmeye konu ürün üzerinde keşfen inceleme yapılarak bu sözleşmenin de uyuşmazlık konusu olduğu kabul edilerek karar verilmesi de doğru olmamıştır.Dava konusu yapılan ve ... kararı ile teminat çeki olduğu kesinleşen dava konusu çek ile ilgili olan 31/3/2014 tarihli sözleşmedeki teminat çekinin iade koşullarının oluşup oluşmadığının sözleşme hükümleri ve ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nde bu sözleşme ile ilgili olarak açılan dava dosyalarının örnekleri istenilip dosyalardaki uyuşmazlıkların niteliği de belirlendikten sonra 31/3/2014 tarihli sözleşmenin bir bütün olarak değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden davalının ... sebepleri yerindedir.
Davacı da icra inkar tazminatı yönünden karara itiraz etmiş olup kararın kaldırılma sebeplerine göre davacının ... talebinin yargılama sonucunda toplanılacak delillere göre değerlendirilmesi gerekeceğinden davacının talebinin de bu nedenle kabulü gerekmiştir.HMK'nun 355.maddesi gereğince ... yoluna başvuranın sıfatına, kamu düzenine ve ... konusu yapılan nedenlerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkemece hükmün esasını etkileyecek tüm deliller toplanmadan karar verilmesi nedeniyle karar usul ve yasaya aykırı olup taraf vekillerinin ... başvurusunun bu sebeplerle esas bakımından kabulü" ne karar verilmiş ve mahkememiz kararı kaldırılmıştır.Kaldırma kararı sonrası ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... esas sayılı dava dosyası ve bu dosya ile birleşen 2016/... esas, 2017/... esas sayılı dosyaları, 2016/... esas sayılı dava dosyası ve bu dosyası ile birleşen 2016/... esas sayılı dava dosyalarının gönderilmesi istenilmiştir.Yapılan incelemelerde her ne kadar ... mahkemesince söz konusu çekin 31/03/2014 tarihli sözleşmenin teminat çeki olduğu belirtilmiş ise de; dava konusu çek 01/09/2014 tarihli sözleşmenin teminat çekidir. Zira 31/03/2014 tarihli sözleşmenin teminat çeki ... seri numaralı 28/10/2014 tarihli 257.000,00 TL bedelli çektir. Miktar itibariyle bakıldığında dahi dava konusu çekin 01/09/2014 tarihli sözleşmenin teminat çeki olduğu, dava dilekçesinde bu hususun açıkça vurgulandığı anlaşılmaktadır. Öyleyse uyuşmazlık konusu olan teminat çekinin dayanağı taraflar arasındaki 01/09/2014 tarihli sözleşmedir. Bu sözleşme hükümleri dikkate alınarak çekin teminat çeki olup olmadığı, bu sözleşme ilişkisi çerçevesinde teminat çeki tutarı kadar davalının davacı taraftan alacaklı olup olmadığı araştırılmalıdır.31/03/2014 tarihli 1. Sözleşme tamamen ifa edilmiştir. Bu husus taraflar arasında ihtilaflı değildir. Dolayısıyla bu sözleşme ve sözleşmenin karşılığı olarak verilen 28/10/2014 tarihli 257.000,00 TL bedelli çek yargılamamızın konusu değildir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık ile ilgili icra hukuk mahkemesinde de yargılama yapılmış verilen karar üzerine ... 12. Hukuk Dairesinin 28/05/2018 tarihli ilamı ile Bölge Adliye Mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Kaldırma gerekçesi incelendiğinde TTK'nun 788/2. Maddesine göre çekin üzerinde bulunan ciro edilemez kaydının çekin kambiyo senedi niteliğini etkilemezse de ciro yoluyla devrini engelleyeceğini belirterek borçlu ... yönünden ... isteminin kabulüne karar verilmiştir. ... çek üzerinde bulunan 3.şahıslarda kullanılamaz ibaresini keşidecinin koyduğu ciro edilemez kaydı olarak kabul ettiği için TTK'nun 788/2. maddesi uyarınca ciro yolu ile devredilmesinin sonucunda çeki devralanlara karşı keşidecinin sorumlu olmayacağını kabul etmiştir.Bölge adliye mahkemesince ... kararı ile çekin teminat çeki olduğunun kesinleştiği belirtilmişse de mahkememizce bu görüşe katılınılmamıştır. Zira ... ciro yasağı nedeniyle anılan kararı vermiştir. Ancak mahkememize göre çek teminat çekidir. Taraflar arasındaki 01/09/2014 tarihli sözleşmenin 4. maddesinde "Ödeme ve Teslim" başlığı altında makine satış tutarının %65'inin sipariş tarihinde peşin ödeneceği kararlaştırılmıştır. Alıcının yaptığı %65'lik ödemeye karşılık alıcıya bir teminat çeki verileceği belirtilmiştir. Teminat çeki makinenin eksiksiz biçimde teslimi halinde satıcıya iade edilecektir ibaresi bulunmakta olup burada çekin numarası ve tarihine atıf yapılmamışsa da çekin üzerindeki tarih 29/10/2014 olup sözleşme tarihi 01/09/2014'tür. Ancak çekin bedelinin ne miktarda olacağı taraflar arasındaki sözleşmede belirlenmiştir. Bu da sözleşme bedelinin %65'idir. Sözleşme bedeli 257.000,00 EURO olduğuna göre bunun %65'i baz alındığında sözleşme tarihindeki kur hesaplandığında dava konusu çek tutarında bir rakam bulunmaktadır ki bu da sözleşmede belirtilen sözleşme bedelinin %65'i şartını sağlamaktadır. Taraflar arasında başkaca kambiyo ilişkisi bulunmadığı ve davalı tarafça başka bir kambiyo senedi (çek) bulunduğuna dair bir bilgi ve belge ortaya konulmadığına göre davaya konu çekin 01/09/2014 tarihli sözleşme kapsamında teminat çeki olarak verildiğini kabul etmek gerekir.Teminat çeki düzenlenmesi halinde alacak borçluluk durumu çekin neyin teminatı olarak verildiği ve teminatı olarak verilen sözleşmedeki alacak borçluluk durumuna göre değerlendirme yapılmalıdır.Dosya arasına toplanan delillerden ve taraflar arasındaki ... Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasından davacının bu çek kadar borcunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/... esas sayılı dosyası ifa edildiği tarafların kabulünde olan 30/03/2014 tarihli sözleşmeye ilişkindir. Gerek mahkememiz dosyasından alınan bilirkişi raporu gerekse 01/09/2014 tarihli sözleşme için ... Asliye Ticaret Mahkemesinde yapılan yargılama ve toplanan deliller dikkate alındığında davacının 01/09/2014 tarihli sözleşme kapsamında çek bedeli kadar üstlendiği edimi yerine getirdiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu sözleşmenin teminatı olarak verilen 485.000,00 TL bedelli çekin karşılığında davacının davalıya herhangi bir borcu bulunmamaktadır. Davanın kabulüne karar verilmiştir.Davacı kötü niyet tazminatı talep etmiştir. Davacının takipte açıkça kötü niyetli olduğu sabit değildir. Taraflar arasında çekin teminat çeki olup olmadığı noktasında ihtilaf bulunmaktadır. Yargılama yapılarak sonucuna göre karar verilmiştir. Davalının bu çek dolayısıyla takip başlatması onu başlı başına kötü niyetli yapmayacaktır. Bu sebeple kötü niyet tazminatına hükmolunmamıştır.Mahkememizce verilen 18/01/2023 tarih ve 2022/... Esas 2023/... sayılı kararı ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 14/11/2024 tarih ve 2023/ esas - 2024/ sayılı ilamıyla kaldırılmakla, ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/... Esas (Eski Esas: 2022/... Esas) sayılı dosyasının kesinleşmesi beklenilmiştir.Kaldırma ilamında Mahkememiz kararında belirtildiği üzere dava konusu çekin 01/09/2014 tarihli sözleşme kapsamında verildiği, gerek eldeki dava dosyasında gerekse ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/... Esas (Eski Esas: 2022/... Esas) sayılı dava dosyasında alınan bilirkişi raporlarına göre davacının çek dolayısıyla borçlu olmadığının belirli olduğu ancak ... Mahkemesinin 14/11/2024 tarihli kaldırma kararında ... Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasının kesinleşmesinin beklenilmesi gerektiği belirtildiğinden bu dosyanın kesinleşmesi beklenmiş, ... tarafından davalının davacıya karşı açmış olduğu 2025/... Esas (Eski Esas: 2022/... Esas) ve bu dosya ile birleşen 2016/... Esas sayılı davalarında redde ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan ... başvurularının reddine karar verilmiş, davacının davalıdan alacak isteminde bulunduğu ve ilgili dosyada birleştirilen 2017/... Esas sayılı dosya yönünden karar bozulmuşsa da bu kararın davacının davalıdan olan alacağına ilişkin olduğu, davalının açmış olduğu davaların red ile sonuçlandığı ve buna ilişkin ... tarafından ... istemlerinin reddedilmiş olduğundan yine yukarıda açıklanan gerekçelerle davacının 01/09/2014 tarihli sözleşme kapsamında verdiği dava konusu çekle ilgili olarak davalıya borçlu olmadığı kabul edilmiş ve davanın kabulüne karar verilerek hüküm fıkrası tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-DAVANIN KABULÜ İLE; ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait keşidecisi davacı ... olan ... çek numaralı 485.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, -Kötü niyet tazminatının şartları oluşmadığından buna yönelik talebin reddine,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 33.130,35 TL harçtan başlangıçta alınan 8.282,59 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 24.847,76 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan 8.282,59 TL peşin harç, 29,20 TL başvurma harcı toplamı 8.311,79 TL harç giderinin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
4-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan ‭990,00 TL bilirkişi ücreti, 221,80 TL keşif harcı, 786,30 TL posta gideri toplamı 1.998,10 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 77.600,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacılara eşit oranda ödenmesine,
Kesinleşme süreci tamamlana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya Mahkememize ulaştırılmak üzere aynı nitelikteki başka yer mahkemesine verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde kullanılabilecek ... olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 21/10/2026


Başkan ...
E-imzalı
Üye ...
E-imzalı
Üye ...
E-imzalı
Katip ...
E-imzalı